Россия Сәламәтлек саклау министрлыгы тарафыннан Роспотребнадзор катнашында эшләнгән С вируслы гепатитын профилактикалау буенча халык өчен методик киңәшләр
Вируслы гепатитлар киң таралган һәм куркыныч бавыр йогышлы авырулары, яшерен формада булырга мөмкин һәм дистә еллар дәвамында күренмәскә мөмкин. Шул ук вакытта гепатитлар цирроз һәм бавыр яман шеше үсешенә ярдәм итә. Яшел Үзән филиалының эпидемиология бүлеге мәгълүматлары буенча 2023 елның биш аенда С вируслы гепатиты белән авыруның 11 яңа очрагы теркәлгән.
С гепатиты нәрсә ул?
Гепатит бавырның ялкынсынуы, уң кырыйда урнашкан эре орган. Алкоголь куллану, кайбер дарулар кабул итү яки кайбер вируслар белән зарарлану кебек гепатит китереп чыгарырга мөмкин күп факторлар бар.
С гепатиты С гепатиты вирусы белән барлыкка килә, ул башлыча бавырга йога, әмма
бөер яки калкансыман кебек башка мөһим органнар да зарарланырга мөмкин. Әгәр
С гепатиты вирусы белән зарарланганнан соң кеше организмы үзлегеннән яки аның барышында йоктыра алмаган
аны дәвалау, һәм вирус 6 айдан артык дәвам итә, димәк, авыру
хроник формага күчте. Хроник С гепатиты еш кына, уртача алганда, С гепатиты белән зарарланган 4 кешенең 3сендә барлыкка килә.Һәр дүртенчесендә авыру үзеннән-үзе уза һәм еш кына кеше бу хакта күп еллар узгач очраклы рәвештә белә.
С гепатиты вирусын ничек йоктырырга?
С гепатиты вирусы зарарланган кешенең канында һәм башка биологик сыеклыкларында күпләп очрый.
Инфекция ешрак зарарланган кешенең каны кергәч була
канга яки зарарланган тирегә, башка кешенең лайлалы тышчаларына.
С гепатиты вирусы белән зарарлану куркынычы иң югары
инъекция наркотиклары.
Инфекция медицина манипуляцияләре үткәргәндә,
татуировкалар, пирсинг, косметологик процедуралар үткәрү, маникюр яки педикюр, әгәр
бу очракта стериль булмаган энәләр яки башка кораллар кулланыла.
Өй шартларында башка әгъзалар белән бергә кулланганда зарарланырга мөмкин
гомуми чәчтарашлар (балталы), маникюр (педикюр) кирәк-яраклар гаиләләре. Кан кисәкчәләре
алар инструментлар өстендә кала ала, һәм микротравмалар очрагында вирус
ранку һәм авыру китереп чыгару.
С гепатиты вирусы сирәк, әмма җенси юл белән һәм зарарланганнан йога ала
ана балага йөклелек яки бала тудыру вакытында.
Инфекцияне профилактикалау өчен нәрсә эшләргә һәм башкаларны ничек йоктырмаска?
Косметологик процедуралар үткәрү, шул исәптән татуировкалар ясау,
кирәкле рөхсәтләре булган оешмаларга мөрәҗәгать итү
белгечләре куркынычсыз эш кагыйдәләре һәм
бер тапкыр кулланыла торган яки күп тапкыр кулланыла торган стериль кораллар кулланыла.
Өй шартларында үз умарталарыңны гына кулланырга, маникюр
(педикюр) кирәк-яраклар, теш щеткалары, сөлгеләр һәм башка чаралар
гигиена һәм аларны гаиләнең башка әгъзалары кулланмасын.
Җенси юлны профилактикалау өчен барьерлы саклану чараларын куллану
(презервативлар).
Йөклелекне планлаштырганчы, гаилә парларына тикшерү үтәргә киңәш ителә
шул исәптән С гепатиты вирусына.
Авыру ничек күрсәтелә?
Күпчелек очракта С гепатиты яшерен рәвештә уза. Зарарланган кеше сизә
озак вакыт дәвамында үзен яхшы һәм кагыйдә буларак, кайчан
аның хәле начарлана, бу авыруның башлануын күрсәтә ала.
Авыруның башлангыч стадияләрендә кайбер кешеләрдә специфик булмаган авырулар билгеләнә
симптомнар (көчсезлек, арыганлык, баш авыртулары) бик сирәк очракта
барлыкка килү, серемнең төсе каралану, каланың төсе бетү, склерның (күз аксымнары)сарылануы,
теренең сарылануы һәм тире кычытуы.
Әгәр хроник С гепатиты еллар дәвамында ачыкланмаса, һәм авыру
бавыр циррозы стадиясенә җитә, шуңа бәйле җитдирәк симптомнар барлыкка килә
бавыр функцияләренең бозылуы: тән авырлыгының кимүе, корсак авырлыгында ирекле сыеклык туплануы
куышлык (асцит), ашказаны юлы веналарыннан кан китү, баш мие функциясе бозылу (энцефалопатия).
С гепатиты нәрсә белән куркыныч?
Авыруның озак вакыт дәвамында күп еллар дәвамында инфекцияле кешедә
кеше нормаль бавыр тукымасын тоташтыргыч тукыма белән алмаштыра фиброз
бавыр. Бу хроник ялкынсыну нәтиҗәсендә сызланган үзгәрешләр. Ахыргы
фиброз стадиясе булып бавыр циррозы тора, ул вакытта бавыр тукымасының структурасы бозыла, ә
авыр (декомпенсацияләнгән) цирроз орган функциясеннән интегә.
Кайбер пациентларда бавыр циррозы фонында яман шеш барлыкка килергә мөмкин
яңа формалашу гепатоцеллюляр карцинома, шуңа күрә хроник гепатитлы барлык кешеләргә
Белән табибта күзәтү һәм кирәкле тикшерүләрне даими узу мөһим.
Кайбер пациентларда хроник С гепатитының бавырдан тыш билгеләре барлыкка килә
бөер, тире, калкансыман биз авырулары, кан системасындагы бозылулар.
Авыруны ничек ачыкларга?
С гепатитын махсус тикшеренүләр комплексы ярдәмендә генә ачыклап була,
аларны шартлы рәвештә 3 төркемгә бүлеп була:
хәзерге вакытта вирус йоктыруны күрсәтүче кан анализлары яки
элек кичергән гепатит С;
бавыр ялкынсынуын, шулай ук бавыр функциясен чагылдырган кан анализлары;
бавырның зурлыгын, аның тукымасының торышын һәм башкаларны бәяләргә ярдәм итүче тикшеренүләр
ашказаны куышлыгы органнары УЗИ һәм башка инструменталь тикшеренүләр.
Төп әһәмият беренче төркемгә карый. Бу беренче чиратта антитела тестлары,
алар организмда вирус барлыкка килүгә җавап итеп барлыкка килә. Антителоларны ешрак билгеләү өчен
anti-приставкасы кулланыла. Бу бөтенләй шулай: Анти-ХСВ.
Антителалар ике класста була IgG һәм IgM (Ig-immunoglobulin-иммуноглобулин бу латинча
антитело исеме). Антитәнчекләрнең төп классы булып anti-HCV IgG тора, алар җитештерелә
кискен һәм хроник С гепатиты булганда да. Анализ anti-HCV IgG (кайвакыт күрсәтәләр
бары тик anti-HCV) барлык пациентларга С гепатиты бармы-юкмы икәнен тикшерергә теләгәндә үткәрелә.
Бу антитәнчекләр шулай ук элек С гепатиты белән авырып, савыккан кешеләрдә дә очрый
үзләре яки махсус вирусларга каршы препаратлар куллану нәтиҗәсендә савыккан кешеләрдә
препаратлар.
Шуңа күрә, әгәр кешенең anti-HCV анализы уңай нәтиҗә бирә икән, бу
С гепатиты диагнозын билгеләү өчен җитәрлек түгел. комплекслы тикшерү кирәк,
ул С гепатиты вирусының РНК-сында яки core-антигенда кан анализын кертергә тиеш
С гепатиты вирусы. С гепатиты вирусының РНК-сында сыйфат һәм сан анализлары бар.
Уңай сыйфатлы анализ кеше организмында вирусның булуын күрсәтә һәм
авыруны раслау өчен кулланыла. Санлы анализ билгеләргә мөмкинлек бирә
канда вирус концентрациясе һәм билгеләнү алдыннан кайбер пациентларда үткәрелә
вирусларга каршы терапия.
С гепатиты вирусы йоктыруда яки к антитәнчекләре ачыклануда шикләнелгәндә нәрсә эшләргә
вируска?
Әгәр дә С гепатиты вирусы йоктыруда нигезле шикләр бар икән, шулай ук, әгәр
лаборатория тикшеренүе нәтиҗәсендә гепатит С яки РНК вирусына антитәнчекләр табылган
С гепатиты вирусы, шунда ук медицина оешмасына мөрәҗәгать итәргә кирәк. Табиб кабул итәчәк
алга таба тикшерү һәм дәвалау кирәклеге турында карар.
Хроник С гепатитын дәвалап буламы?
Гепатит С инде күп еллар дәвалана торган авыру булып тора! Махсус курслар кабул итү
вируска каршы препаратлар организмнан вирусны тулысынча алып ташлауга (элиминациягә) китерә
кеше һәм гепатит сдан савыгу. күпчелек пациентлар хәзерге вакытта
таблеткалы препаратларны 2 3 ай дәвамында кабул итү билгеләнгән. Ләкин шуны истә тоту мөһим:
С гепатитын дәвалауның күп үзенчәлекләре бар, шуңа күрә препаратларны табиб кына билгеләргә тиеш.
С гепатитыннан савыккан кеше башка кешеләрне йоктыра алмый.
Кеше гепатит С вирусы белән зарарланган булса, тагын нәрсә белү мөһим?
С гепатиты вирусы кул кысышканда, кочаклашканда, бергә кулланганда йога алмый
савыт-саба һәм аш бүлмәсе приборлары, гомуми карават, үбешүләр зыян күрмәгәндә
тире һәм лайлалы тышчалар.
Әгәр дә гаилә әгъзаларының һәм бергә яшәүчеләрнең берәрсендә антителалар табылса
С гепатиты вирусына (anti-HCV) яки С гепатиты вирусының РНК-сына, барлык башка кешеләргә
инфекция йоктыру куркынычы булган, вирус антитәнчекләренә (anti-HCV) һәм РНКГА кан анализы тапшырырга кирәк булган
С гепатиты вирусы инфекция ачыкланганнан соң һәм аннан соң бер тапкыр
30 календарь көн, аннан соң елына 1 тапкырдан да сирәгрәк яки аерылганнан соң 6 айдан соң
яки С вируслы гепатиты белән авыручының сәламәтләнүе.
С гепатиты вирусының РНК - сында канны анализлауны 4 6 яшьтәге барлык балаларга да үткәрергә кирәк
гепатит вирусы белән зарарланган аналардан туган айлар.
С гепатиты вирусын анадан балага тапшыру мөмкин, ләкин бик сирәк була. Вирус
С гепатиты яралгы үсешенә тәэсир итми. С гепатиты вирусы белән зарарлану
табигый һәм ясалма бала табу. С гепатиты булганда имезү рөхсәт ителә.
Гаиләдә тотрыклы моногам мөнәсәбәтләр булганда гепатит вирусы йоктыру куркынычы бар
Югарыдан түгел. Ләкин инфекцияне тулысынча бетерү өчен куллану тәкъдим ителә
презервативлар.
Гепатит вирусы белән авыру турында барлык табибларга да хәбәр итәргә кирәк
тикшерү һәм дәвалау өчен мөрәҗәгать итегез.
Кешеләргә гепатит вирусы белән зарарланган һәркемне тулысынча чыгарырга кирәк
алкоголь, чөнки аны куллану бавырга тизрәк зыян китерә.
С хроник гепатиты һәм бавырның нормаль функциясе булганда
туклану юк. Махсус диета с гепатитының соң стадиясендә генә кирәк, ачыкланганда
бавыр циррозы.