«Челтәрдәге мошенниклардан яклау»тормыш ситуациясе буенча мәгълүмати-белешмә материаллары

«» Кешеләр өчен Дәүләт «Федераль проекты кысаларында Россия цифрлар министрлыгы һәм Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Аналитик үзәк мошенниклык гамәлләрен булдырмау һәм булдырмау максатларында дәүләт һәм муниципаль хезмәтләрнең бердәм порталында» челтәрдәге мошенниклардан яклау " (алга таба – Дәүләт хезмәтләре) тормыш ситуациясе буенча цифрлы сервисны гамәлгә ашырдылар (алга таба-дәүләт хезмәтләре). https://www.gosuslugi.ru/scammer_protection). 

«» Мошенниклар дәүләт хезмәтләренә керү мөмкинлеген алырга тырыша «(бу вәзгыять хисап язмасын контрольдә тотуны торгызуда ярдәмгә юнәлдерелгән) һәм» мин челтәрдәге мошенниклардан сакланырга телим " (бу вәзгыятьтә сүз булдырмау ысуллары турында бара) кебек ситуацияләрне сайлый. 
җинаятьчел гамәлләр).
Беренче вәзгыять кысаларында тәфсилле инструкция тәкъдим ителде, анда гражданин смстан пароль яки кодны мошенникларга хәбәр иткән очракта нишләргә кирәклеге турында мәгълүмат бар.
Икенче ситуация кысаларында киберҗинаятьчеләрдән яклауга юнәлдерелгән чаралар карала (күчемсез милек белән эш итүне тыю, элемтә килешүләрен рәсмиләштерүне тыю, кредитлар һәм заемнар алуны тыю, ышанычлы элемтә ярдәмендә хисап язмасын яклау, телефон шалтыратуларында куркынычсызлык кагыйдәләре), шулай ук финанс мошенниклыгына каршы тору ысуллары һәм цифрлы гигиена буенча чек-бит тәкъдим ителә..
Белешмә:  

үз-үзеңне тыю-кеше үз-үзенә сала торган ирекле чикләү: беркем дә аның исеменә кредитлар һәм займнар рәсмиләштерә алмасын өчен-ул үзе дә, мошенниклар да ("кредитлар һәм займнар алуны тыю");

милекче буларак аның шәхси катнашыннан башка күчемсез милек белән алыш-бирешләр башкаруга юл куймас өчен («күчемсез милек белән гамәлләрне тыю»);
аның исеменнән мобиль элемтәгә килешү төзи алмас өчен («элемтә килешүләрен рәсмиләштерүне тыю»). 
Ышанычлы контакт (алга таба – ДК) – дәүләт хезмәтләрендәге хисап язмасын мошенниклар гамәлләреннән өстәмә яклау. Мәдәният йорты, мәсәлән, туганы яки дусты булырга мөмкин. Кулланучының хисап язмасына керү мөмкинлеген торгызу омтылышында ДК телефон номерына серсүзне торгызуны раслау өчен смслар киләчәк. Мәдәният йорты кулланучыны ялгыш юлга кертмәүләренә инангач кына сорауны раслаячак. 
Моннан тыш, биттә киберкуркынычсызлык өчен файдалы инструментлар урнаштырылган. 
Укыту курслары каталогында цифрлы грамоталылык буенча материаллар тупланган-белешмәләрне резервлау кагыйдәләреннән алып дипфейкларны танып белү ысулларына кадәр (https://www.gosuslugi.ru/scammer_protection/courses?s=9&p=1). 
Шулай ук алдауның актуаль ысуллары турында белергә ярдәм итә торган мошенниклык схемалары базасы да бар.  Хәзерге вакытта анда аларның кыскача тасвирламасы белән 86 схема бар (https://www.gosuslugi.ru/scammer_protection/schemes?s=9&p=1). 

Үз белемнәреңне бәяләү өчен, үз чиратында, цифрлы грамоталылык буенча тест узарга мөмкин, ул бу өлкәдә хәбәрдарлык дәрәҗәсен билгеләячәк (https://www.gosuslugi.ru/scammer_protection/quiz).  
Шунысын да билгеләп үтәргә кирәк, икенче вәзгыять кысаларында, башкалар арасында, «киберкуркынычсызлык – бу җиңел!", анда төрле цифрлы янаулар турында файдалы мәгълүмат тупланган (https://www.gosuslugi.ru/landing/cybersecurity). 
Аерым блокларда Интернетта аеруча зәгыйфь саналган балалар һәм өлкән яшьтәге кешеләр өчен махсус эшләнгән кибергамоталылык буенча киңәшләр урнаштырылган. 
Фишингтан саклауга, ышанычлы парольләр булдыруга, мобиль җайланманы саклауга һәм телефон мошенниклыгын профилактикалауга аерым игътибар бирелде.
Моннан тыш, ике ситуация битләрендә дә файдалы сылтамалар белән белешмәлек урнаштырылган: Россия Эчке эшләр министрлыгы адреслары белән интерактив картага; Россия Эчке эшләр министрлыгының рәсми сайты аша гариза, шикаять яки тәкъдим бирүгә; хокукларны яклау буенча юристның бушлай консультациясе һәм ярдәме алу мөмкинлегенә. 
Шулай ук «еш сораулар» бүлегендә («мошенниклар күчемсез милекне сата аламы») күпфункцияле үзәкләр адреслары белән интерактив картага сылтама бар. 
Моннан тыш, ике ситуация битләрендә дә кредит тарихын тикшерергә, шикле шалтырату турында хәбәр итәргә, рәсмиләштерелгән сим-карталарны тикшерергә, зарарлы интернет-ресурска шикаять бирергә мөмкинлек бирә торган сылтамалар, шулай ук еш бирелә торган сорауларга җаваплар урнаштырылган: "контроль сорауны ничек көйләргә?", "Әгәр мошенниклар аны сезгә дәүләт хезмәтләре аша рәсмиләштергән булсалар, кредитны ничек гамәлдән чыгарырга?", "Кем ул дроп һәм җинаятьчел схемага ничек эләкмәскә?"һ. б.